Home Economische macht Anders Brood-leverancier van Lidl failliet. Over 'plofbakkers', minimumbroodprijs en gedragscode (update)
Brood-leverancier van Lidl failliet. Over 'plofbakkers', minimumbroodprijs en gedragscode (update)
woensdag 13 februari 2013 17:28

Bakkerij Delfts Brood gaat failliet. FNV Bondgenoten wijt dit aan de prijsdruk door afnemer Lidl. Lidl ontkent echter. Hoe zit het eigenlijk met die bakkerijsector? Update 15 febr: er blijkt toch geen faillisement te zijn aangevraagd. Meer hierover in het artikel. 


Update: Volgens het artikel "Bakkerij Delfts Brood niet failliet" van Omroep West van 13 februari heeft de leiding van Delfts Brood niet het faillisement aangevraagd voor de broodfabriek. Het management gaat kijken of het bedrijf kan worden verkocht met behoud van de arbeidsplaatsen van de 150 personeelsleden. Bron: Omroep West.

(door Rob Bleijerveld)

Bakkerij Delfts Brood heeft faillisement aangevraagd waardoor zo'n 200 werknemers van de bakkerij op straat komen te staan. Volgens FNV Bondgenoten is dit te wijten aan de weigering van grootafnemer Lidl om mee te betalen aan de verhoging van grondstofprijzen. Lidl ontkent echter dat dit de reden voor het faillisement zou zijn. Hoe zit het eigenlijk met de sector voor broodproducten?

Gestegen grondstofprijzen

Volgens een medewerker van de Haagse bakkerij Rodenrijs is de graanprijs de laatste tijd gestegen met zo'n 30%. Delfts Brood stond bekend als prijsvechter die door kostenbesparingen in de race wilde blijven om te kunnen blijven leveren aan Lidl. Hij suggereerde dat er bij Delfts Brood al eerder flink is bezuinigd op personeelskosten, waardoor het bedrijf geen brood meer leverde dat voldoende lang heeft kunnen rijzen ('lage doorlooptijd') en waarbij smaak en aroma volledig tot hun recht komen.

Blijkbaar zag Delfts Brood geen kans om nog meer op kosten te besparen en waren de reserves op. Lidl weigerde in elk geval om wegens de gestegen kosten het contract open te breken en te heronderhandelen over een hogere leverprijs. Meldingen van chauffeurs die 'op' Delft Brood en andere bakkerijen reden, doen vermoeden dat er mogelijk ook andere factoren meespelen bij het faillisement. Ze schrijven over te weinig innovatie/investeringen, een slecht logistiekbeleid en problemen met ongedierte/hygiene. (Dat doet denken aan de ervaringen van Günther Walraff in 2008)

Wie is verantwoordelijk voor de neergang van Delfts Brood?

Positie werknemers

Volgens bestuurder Leo van Beekum van FNV Bondgenoten voeren Lidl en de andere ketens voortdurend de prijsdruk op. De werknemers bij de bakkerijen merken dat dagelijks. Ze worden steeds meer opgejaagd (door de eisen van de afnemers) en de productietijd neemt af (omdat het brood niet te lang van te voren gebakken mag worden). Ook de leveranciers van de bakkerijen moeten steeds meer inboeten op hun marge. Bijvoorbeeld omdat supermarkten in toenemende mate de grondstoffen inkopen waarmee de bakkerij moet bakken. Ook dit heeft gevolgen voor de werknemers daar.
De toenemende concurrentiedruk tussen leveranciers en de sterke onderhandelingspositie van supermarkten en inkoopcentrales pakken slecht uit voor de werkers.

"Minimumbroodpijs of plofbakkers"

Van Beekum constateert de contracten die andere supermarktketens met bakkerijen afsluiten die laatste groep in toenemende mate in problemen brengt. Hij vraagt zich hardop af welke bakkerij de volgende zal zijn die door de prijsdruk van supermarkten het loodje zal leggen. "Wat ons betreft mag er weer een minimum broodprijs worden geregeld, want als dit zo doorgaat hebben we straks naast plofkippen ook plofbakkers." Hij wijst er ook op dat de constante druk op inkoopprijzen mogelijk is door een (te grote) overproductie in de bakkerij-sector.

Volgens de FNV-bestuurder was Delfts Brood een belangrijke leverancier voor Lidl, maar heeft Lidl blijkbaar gedacht "dat het zo’n vaart niet zou lopen". Nu komt hun brood tijdelijk vanaf andere bedrijven en zullen ze op termijn zoeken naar een vervanger voor Delfts Brood om een consistente kwaliteit geleverd te garanderen.

Lidl

Lidl-woordvoerder Selma Nederhoed ontkent met kracht dat "Lidl door het niet accepteren van prijsverhogingen Delfts Brood in problemen brengt." Volgens haar hebben Lidl en Delfts Brood al 15 jaar een goede relatie, vanaf het moment dat Lidl op de Nederlandse markt actief werd. Delfts Brood is een grote leverancier van Lidl en heeft bijgedragen aan de groei van Lidl in Nederland."

Delfts Brood

De bakkerij werd in 1999 overgekocht door drie nieuwe eigenaars die er in de jaren daarna een sterk groeiende bedrijf van maken. In dat jaar leverde het bedrijf aan veertien Lidl-vestigingen. In 2009 wordt de Helmondse bakkerij Bakkersland overgenomen en levert de combinbatie aan bijna tweehonderd van de (toen ruim 300) Lidl-vestigingen in Nederland. Lidl was in 2004 goed voor ruim 30 procent van de totale omzet; in 2005 was dat 50 procent en in 2009 70 procent.

De Helmondse fabriek produceerde volcontinu groot- en kleinbrood en eierkoeken (capaciteit in 2009: grootbrood 2100/uur, kleinbroed 13500/uur, eierkoeken 7000/uur). In Delft werden volcontinu groot- en kleinbrood geproduceerd, maar ook de zogenaamde bake-off's (capaciteit in 2009: grootbrood 2400/uur kleinbrood 13500/uur bake-off croissants 12000/uur, bake-off baguettes 6000/uur, 15000 petit pains/uur).

Ongelijke spelers

Voor de kleine, ambachtelijke bakkers zijn kwaliteit en versheid de belangrijkste troeven. Maar ze hebben het in de loop der jaren steeds moeilijker om overeind te blijven. Dat komt door de stijgende grondstofprijzen (die in de klantprijs moeten worden doorberekend), de steeds veranderende behoeften van de klant en het wegtrekken van hun klanten door supermarkten (onder meer door prijsstunts).

De supermarkten zijn in de loop der jaren meer en kwalitatief betere broodproducten gaan verkopen. En ze breiden hun assortiment voortdurend uit. 'Brood' is inmiddels, naast groente-fruit-aardappelen en vlees, een belangrijke focusgroep geworden. Het bijzondere aan brood en banket is dat het niet alleen tijdens de hoofdmaaltijden kan worden genuttigd, maar ook bij de koffie of als snack. De sector onderscheidt zelfs 8 "consumptiemomenten". Sfeer en beleving (geur) spelen een belangrijke rol op de winkelvloer en de brutomarge van bakkerijproducten ligt hoger dan die op de meeste andere versproducten.

Tussen 2006 en 2011 stegen de prijzen voor brood en gebak bij de (banket-)bakker met meer dan 22%. Bij de supermarkten was die stijging slechts 10% en in 2010 was daar zelfs sprake van prijsdaling! Micha Veenman, marketing manager bij Bakkersland, verwachtte een omzet van bijna 1,9 miljard euro in 2012 voor de "winkelbakkerijen" binnen supermarkten (ofwel 5,6% van de totale supermarktomzet).

Schaalvergroting

De ambachtelijke bakker moet alle productiekosten direct doorberekenen aan de klant. Broodfabrieken als Delfts Brood leveren aan supermarkten tegen lage prijzen (afgedongen kortingen). Door hun schaalgrootte hebben ze meer mogelijkheden om hun kosten te spreiden. Dat doen ze bijvoorbeeld door goedkopere grondstoffen te zoeken, meer hulpstoffen te gebruiken en door minder personeel in te zetten. Of door het onder druk zetten hun eigen toeleveranciers (voor verlaging van de inkoopprijs).

Inkoopmacht

De marktpositie van inkoopcentrales en supermarkten is echter dermate groot dat die zich niet gedwongen voelen om de contracten met de broodfabieken open te breken en te onderhandelen over nieuwe (hogere) prijsniveaus. Daardoor leveren de broodfabrieken nog steeds net boven de kostprijs aan de supermarkten. De supermarkten kunnen op hun beurt de broodproducten laag houden doordat ze hun winstmarge halen uit de verkoop van de rest van het assortiment.

In de rest van de keten nemen de marges dus af. Daarbij komt de kwaliteit onder druk te staan en blijven innovaties uit. Het schraler wordend aanbod van speciaalzaken zorgt ook voor 'verarming' van dorpen en binnensteden.

Offensief Lidl

Discounter Lidl voert een strijd met de supers om marktaandeel. In toenemende mate is 'brood' daarbij een wapen. Sinds november 2010 plaatst het bedrijf zelfs speciale afbakinstallaties in vestigingen waar voorgebakken broodproducten ter plekke 'vers' worden afgebakken. In maart 2012 was het 'bake-off concept' al in 20 filialen toegepast. Met deze 'winkelbakkerijen' is Lidl succesvol. Het trekt namelijk klanten weg bij de 'servicesupers', die zich op hun beurt genoodzaakt voelen om mee te gaan in de trend. (Ook binnen de andere twee focusgroepen (AGF en Vlees) profileert Lidl zich steeds meer als een volwaardige supermarkt)

Gedragscode

De mededingingswetgeving (kartelverbod, misbruik machtspositie) houdt feitelijk het ongelijke speelveld tussen inkoopcentrales/discounters/servicesupermarkten en toeleveranciers (en speciaalzaken) in stand. De eersten zijn de 'drivers', de 'marktaanstuurders' en ze worden relatief bevoordeeld. De bedrijven van de toeleveranciers en agrarische producenten die over het algemeen kleiner in omvang zijn en meer kwetsbaar, hebben geen mogelijkheden om een echte vuist te maken. De NMa treedt hard op als er prijsafspraken worden vermoed, zoals onlangs bij uientelers.

Op dit moment in de Tweede Kamer wordt - onder regie van minister Kamp van Economische Zaken - gesproken over een Nederlandse "gedragscode eerlijke handelspraktijken tussen afnemers en leveranciers met een snelle en laagdrempelige vorm van geschilbeslechting". De discussie werd (mede) aangezwengeld na de ophef die de "leverancierskortingen" door Jumbo en Albert Heijn in 2012 opriepen. De Britse "Beginselen van Goede Praktijken" dienen als voorbeeld en  een en ander is ook een uitvloeisel van de inzet van de Europese Commissie uit 2009 om te komen tot het "Beter Funktioneren van de Voedsel Keten". (De relatie tussen inkoopcentrales/supermarkten en toeleveranciers in ontwikkelingslanden lijkt in de gesprekken overigens niet aan de orde te zijn).

De vraag is natuurlijk of zo'n code het "ongelijke speelveld" minder scheef zal maken en of de positie van leveranciers/producenten verbetert.


Bronnen:
- "Delftse bakkerij hangt tijdelijke sluiting boven het hoofd," 11 juli 2006.
- "Delfts Brood groeit uit tot grote leverancier Lidl," Prof News, 27 maart 2009.
- "Directeur Toon van Nuland over overname Bakkersland Helmond," Bakkerswereld, 30 maart 2009.
- "Lidl opent bakkerij in 20 winkels," Distrifood, 16 maart 2012.
- "Supermarkten brengen bakkerij-afdeling op hoger plan," 13 november 2012.
- "Bakkerij Lidl bedreiging servicesupers," 16 november 2010.
- "Prijzenslag," Bakkerswereld, 23 februari 2012.
- "Prijsdruk Lidl doet bakkerij Delfts Brood de das om; 200 mensen verliezen baan," FNV Bondgenoten, 1 februari 2013.
- "FNV: ‘Lidl creëert plofbakkers’," Distrifood, 8 februari 2013.
- Video "Bakker Delfts Brood definitief dicht", YouTube, 9 februari 2013.

Meer lezen:
- "Nieuw Lidl-schandaal: Wallraff undercover in broodfabriek," Supermacht, 24 mei 2008.
- "Commission adopts a communication on a better functioning food supply chain in Europe. Concrete actions to improve relationships between actors of the food supply chain", Europese Commissie, 28 oktober 2009.
- "Concrete actions to improve relationships between actors of the food supply chain," Europese Commissie, 17 december 2010.
- "Principles of good practice," Rijksoverheid, 29 november 2011.
- "Coop-formules vernieuwen broodafdeling," Bakkerswereld, 25 maart 2012.
- "Tekort aan brood door staking bakkerijen," Nieuwsuit, 5 april 2012
- "Duitse Aldi Süd verandert broodafdeling," 23 november 2012.
- "Kamerbrief over rapport oneerlijke handelspraktijken," Rijksoverheid, 31 januari 2013.
- "Inkoopmacht supermarkten bedreiging voor voedselproductie - Uitknijpen van producenten krijgt geen aandacht in voedseloverleg Tweede Kamer," SOMO, 5 maart 2013.
- Voor meer informatie over de Nederlandse en Europese mededingingswetgeving, zie bijvoorbeeld: "Dossier Mededingingsrecht" (AgriHolland). Of met de zoekterm 'mededinging' op Supermacht.nl

AddThis Social Bookmark Button
 

Reacties  

 
+1 #4 Redactie Supermacht 15-02-2013 18:30
Ondertussen blijkt er meer nieuws te zijn over deze kwestie. Zie "Bakkerij Delfts Brood niet failliet" van Omroep West op 13 februari (http://www.omroepwest.nl/nieuws/13-02-2013/bakkerij-delfts-brood-niet-failliet).

Het artikel op Supermacht zal worden aangepast.
Citeer
 
 
+1 #3 Redactie Supermacht 15-02-2013 18:24
(vervolg reactie)

"Gerrit" is van mening dat er in de fabriek(en) van Delfts Brood "prima brood" wordt gemaakt. De medewerker van bakkerij Roderijs die door TV West is geïnterviewd, heeft volgens hem geen idee over hoe er bij Delfts Brood "met kwaliteit wordt omgegaan".

Verder benadrukt deze "Gerrit" in zijn commentaar dat de afnemer vaak zelf de norm stelt aan de hand van de consumentenvraa g. "Daar kan je als leverancier niet tegen in gaan".
Ook denkt hij dat geen enkele broodfabriek brood tegen een minimumprijs kan leveren (zoals Bondgenoten heeft voorgesteld).

(Bron: http://www.omroepwest.nl/nieuws/11-02-2013/over-en-uit-voor-delfts-brood).
Citeer
 
 
+1 #2 Redactie Supermacht 15-02-2013 18:23
In een reactie op de voorgaande kritiek:

In het artikel "DELFT - Bakker Delfts Brood heeft maandag definitief de poorten gesloten" van Omroep West van 11 februari jl. wordt door een lezer met de naam "Gerrit" kritiek geleverd op de verslaglegging door TV West. Hij is van mening dat deze subjectieve bronnen heeft aangesproken en zich niet heeft verdiept in de materie.

(verder in volgende reactie)
Citeer
 
 
0 #1 Gerrit 14-02-2013 22:10
Uw bronnen zijn niet betrouwbaar, verdiep u in de bronmaterie (tv west / bakker roderijs).
Citeer
 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

 

RSS Feeds